Gezonde leefomgeving
Uitwerking per aspect
In de onderstaande tabel zijn de verschillende aspecten binnen dit thema op drie manieren beoordeeld: de huidige staat, de referentiesituatie (de verwachte staat in 2050 als de gemeente het bestaande beleid voortzet), en de effectbeoordeling van de ontwerp-omgevingsvisie.
De huidige staat en de referentiesituatie laten zien hoe het aspect er nu voorstaat en hoe het zich zonder nieuw beleid waarschijnlijk zal ontwikkelen. Deze beoordelingen zijn uitgedrukt in vijf kwalificaties: slecht, matig, redelijk, overwegend goed en goed.
De effectbeoordeling laat zien wat het effect van de ontwerp-omgevingsvisie is ten opzichte van de referentiesituatie. Daarbij zijn vijf beoordelingscategorieën gebruikt: zeer negatief, negatief, neutraal, positief en zeer positief. In sommige gevallen is ook een zesde beoordelingscategorie gebruikt: positief*. In deze gevallen is de beoordeling positief, maar zijn er wel grote onzekerheden. Deze onzekerheden zijn onder de aspecten toegelicht.
Belangrijk is dat de effectbeoordeling alleen de verandering ten opzichte van de referentiesituatie weergeeft. Een positief effect betekent dus dat de ontwerp-omgevingsvisie een verbetering brengt ten opzichte van het bestaande beleid, maar niet automatisch dat het aspect in 2050 als geheel goed zal zijn. Bijvoorbeeld: als de referentiesituatie matig is en de effectbeoordeling positief, dan duidt dat op een verbetering, maar niet noodzakelijk op een goede of overwegend goede eindtoestand.
| Aspect | Huidige staat | Referentiesituatie | Effectbeoordeling |
|---|---|---|---|
| Ervaren gezondheid | overwegend goed | matig | positief* |
| Gezonde leefstijl | redelijk | matig | positief |
| Geluid en luchtkwaliteit | overwegend goed | redelijk | positief |
| Geur | redelijk | redelijk | positief |
| Hittestress | redelijk | matig | negatief |
| Straling | - | - | positief |
Ervaren gezondheid
Ingrepen
De ingrepen in de ontwerp-omgevingsvisie die gericht zijn op een gezondere leefomgeving hebben tot doel de ervaren gezondheid te verbeteren door meer beweegmogelijkheden, betere wandel- en fietsroutes, toegankelijke sport- en recreatiefaciliteiten en meer sociale samenhang. Door slimme ruimtelijke inrichting, groenblauwe verbindingen en toepassing van het STOMP-principe wordt gezond gedrag gestimuleerd, in lijn met de bredere ambitie van Deventer om welzijn en ‘Brede Welvaart’ te bevorderen.
Effectbeoordeling
De voorgestelde ingrepen leveren naar verwachting een positief effect op ervaren gezondheid ten opzichte van de referentiesituatie (2050). Door vergrote beweegmogelijkheden, betere toegang tot sport en ontmoetingsplekken, en gerichte interventies voor ouderen en kwetsbare groepen, zal de kans op voldoening aan beweegrichtlijnen toenemen en het aandeel mensen met overgewicht afnemen. De grootste positieve effecten worden verwacht in gebieden met goede bereikbaarheid van voorzieningen en veilige, aantrekkelijke routes voor wandelen en fietsen.
Onzekerheden
-
Wel blijven onzekerheden bestaan rondom de lokale uitvoering binnen alle verschillende deelgebieden. In Compact Tuindorp (met wijken zoals Keizerslanden en Rivierenwijk) kunnen in de toekomst fysieke, sociale en milieu gerelateerde uitdagingen versterkt worden, terwijl juist daar beperkte ruimte is om groen of ontmoetingsplekken toe te voegen. Specifieke aandacht voor deze kwetsbare wijken kan het positieve effect op ervaren gezondheid daar beperkt blijven. De omgevingsvisie biedt echter beperkt concrete maatregelen aan om te zorgen voor significante transformaties in deze wijken om problematiek hier structureel aan te pakken.
Gezonde leefstijl
Ingrepen
Maatregelen richten zich op een comfortabele, veilige en aantrekkelijke leefomgeving met beweegvriendelijke straten, groene ontmoetingsplekken en toegankelijke sport- en recreatiefaciliteiten. Verspreide buurtdiensten en activiteiten voor jong en oud stimuleren mantelzorg en sociale ondersteuning. Via leefstijlprogramma’s en toepassing van het STOMP-principe wordt gezond gedrag bevorderd, met aandacht voor beweegrichtlijnen, overgewicht en de gezondheid van ouderen.
Effectbeoordeling
De ingrepen leveren naar verwachting een positief effect ten opzichte van de referentiesituatie (2050). Door meer toegankelijke en aangename beweegroutes, betere aanwezigheid van sport- en ontmoetingsvoorzieningen en gerichte interventies voor ouderen zal een groter deel van de bevolking voldoen aan beweegrichtlijnen, het overgewicht afnemen en de kwetsbaarheid van ouderen afnemen. De grootste positieve effecten worden verwacht in wijken met goede toegang tot voorzieningen, goede (fiets-)verbindingen en actieve buurtsamenwerking. Wel blijven onzekerheden bestaan rondom uitvoering, bereik onder diverse bevolkingsgroepen en mogelijke landelijke beleidswijzigingen die de effectiviteit kunnen beïnvloeden.
Geluid en luchtkwaliteit
Ingrepen
De ingrepen in de ontwerp-omgevingsvisie gericht op geluid en luchtkwaliteit hebben als doel nieuwe bronnen van geluid en luchtverontreiniging te voorkomen, blootstelling bij bestaande bronnen te verminderen en effecten systematisch te monitoren. Dit gebeurt via beoordelingskaders voor geluid en lucht in het omgevingsplan, een stedelijk meetnetwerk en maatregelen zoals verkeerssturing, groene buffers, initiatieven als de autoluwe binnenstad en duurzame mobiliteit volgens het STOMP-principe. De maatregelen richten zich op gebieden met hoge blootstelling en drukte, en houden rekening met de relatie tussen geluid, luchtkwaliteit en gezondheidseffecten.
Effectbeoordeling
De geluids- en luchtkwaliteitsmaatregelen leveren naar verwachting een positief effect ten opzichte van de referentiesituatie (2050). Door strengere beoordelingskaders, betere monitoring en gerichte ruimtelijke en verkeersmaatregelen wordt de blootstelling aan zowel geluid als luchtverontreiniging verminderd en risico’s voor de volksgezondheid beperkt. Wel blijven onzekerheden bestaan rondom naleving en mogelijke landelijke beleidswijzigingen die uitvoering en voortgang kunnen beïnvloeden. Over het geheel genomen is de beoordeling positief, met de grootste impact verwacht in gebieden met hoge geluidsoverlast en een relatief slechtere luchtkwaliteit zoals de binnenstad en nabij hoofdtransportassen.
Geur
Ingrepen
De ingrepen in de ontwerp-omgevingsvisie hebben tot doel het voorkomen van nieuwe geurbronnen, het verminderen van geuruitstoot bij bestaande bronnen en het systematisch toetsen en monitoren van geurbelasting. Dit gebeurt met name in Bergweide en Kloosterlanden, via een beoordelingskader geur in het Omgevingsplan, en via monitoring en een mogelijk nul-emissiezone stadslogistiek.
Effectbeoordeling
De geur gerelateerde ingrepen leveren naar verwachting een positief effect ten opzichte van de referentiesituatie (2050). Door beperking van nieuwe bronnen, vermindering bij bestaande bronnen, het beoordelingskader en monitoring verbetert de beheersing van geurbelasting. Wel blijven onzekerheden bestaan rondom naleving, meetinterpretatie en beleidswijzigingen op nationaal niveau; deze kunnen de mate van voortgang beïnvloeden. Over het geheel genomen is de beoordeling positief, met de grootste risico’s/drukpunten in Bergweide/Kloosterlanden (nieuwe bronnen).
Hittestress
Ingrepen
De ingrepen in de ontwerp-omgevingsvisie besteden expliciet aandacht aan het tegengaan van hittestress met de nadruk op voldoende groen in woonwijken en op bedrijventerreinen zoals Bergweide en Kloosterlanden. Belangrijke maatregelen zijn het actief sturen op ontharding en het toevoegen van groen en water via een robuuste groenblauwe hoofdstructuur. Ook bewonersinitiatieven zoals gevelgroen en groene daken worden gestimuleerd. Bij verdichting wordt rekening gehouden met bestaande groenstructuren. Daarnaast wordt ingezet op de groenblauwe hoofdstructuur en waterberging om verkoeling te bevorderen en het stedelijk hitte-eiland te temperen, met name in Bergweide, Kloosterlanden en Wechelerhoek en langs de rand van het Natuurnetwerk Wechelerveld.
Effectbeoordeling
Net zoals in de referentiesituatie (2050) leveren de ingrepen van de ontwerpversie naar verwachting geen positief effect en stijgt de gevoelstemperatuur, waardoor het stedelijk hitte-eiland-effect versterkt wordt. Dit effect is het grootst in de Binnenstad/stenige wijken en Wechelerhoek, waar stedelijke inbreiding plaatsvindt. Hoewel de maatregelen lokaal voor verkoeling zorgen, zijn ze onvoldoende om de effecten van klimaatverandering en geplande verstedelijking te compenseren. Onderzoek bevestigt dat Deventer verder verhardt en weinig extra ruimte voor groen reserveert, waardoor het gezondheidsrisico door hittestress in sommige wijken, vooral tijdens warmere zomers, reëel blijft.
Straling
Ingrepen
De ingrepen in de ontwerp-omgevingsvisie gericht op straling beogen blootstelling te beperken door:
1) het hanteren van Europese blootstellingslimieten bij ruimtelijke ontwikkelingen;
2) het toepassen van voorzorgadviezen elektromagnetische velden (EMV) bij nieuwe ontwikkelingen;
3) het toetsen van ruimtelijke initiatieven aan gezondheidsbeschermingsbeleid.
Deze gemeente-brede maatregelen worden ondersteund door monitoring en toetsing via het Omgevingsplan en zijn verbonden aan gezondheidsbeschermingsdoelen.Effectbeoordeling
De EMF-gerelateerde ingrepen leveren naar verwachting een positief effect ten opzichte van de referentiesituatie (2050). Door het toepassen van grenswaarden, het gebruik van voorzorgsmaatregelen bij nieuwe ontwikkelingen en systematische toetsing van initiatieven aan gezondheidsbeschermingsbeleid neemt de kans op ongewenste blootstelling aan straling af. Wel blijven onzekerheden bestaan rondom landelijke beleidswijzigingen die de voortgang kunnen beïnvloeden. Over het geheel genomen is de beoordeling positief, met aandacht voor aandacht voor snelle ontwikkelingen in gebieden met intensieve nieuwbouw en infrastructuur.